Янгын куркынычсызлыгы кагыйдәләрен белү мөһим
Юл - ул тизлек һәм маневрлар гына түгел, ә потенциаль куркынычлар да. Шуларның берсе - янгын. Автомобильнең януы төрле сәбәпләр аркасында булырга мөмкин, һәм һәр йөртүче мондый хәлгә әзер булырга тиеш. Янгын куркынычсызлыгы нигезләрен белү кирәкле генә түгел, ә тормыш өчен кирәкле дә.
Ни өчен автомобиль яна ала?
Автомобильгә ут кабуның сәбәпләре күп, һәм аның сәбәбен аңлау мөһим:
Электрүткәргечнең төзексезлеге: кыска ялганыш, чыбыкларның артык җылынуы, изоляциянең тузган булуы – янгыннарның еш чыгу сәбәбе. Бу бигрәк тә иске автомобильләр яки өстәмә җиһазлар куелган машиналар өчен актуаль.
Ягулык яки майның агып чыгуы: янучан сыеклыкларның теләсә нинди агып чыгуы очкын чыганагы яки югары температура (мәсәлән, кызган двигательдән) белән бергә януга китерергә мөмкин.
Двигательнең яки тормоз системасының артык җылынуы: двигательнең югары әйләнештә озак эшләве, суыту системасының төзексезлеге яки туктап калган тормозлар әйләнә-тирәдәге материалларны яндырырлык көчле җылыну китереп чыгарырга мөмкин.
Салонда тәмәке тарту: утыргычка яки келәмгә ташланган сүнмәгән тәмәке януга сәбәп булырга мөмкин, ул соңыннан ачык ялкынга әверелергә мөмкин.
Тиз кабынучан материаллар: канистрдагы бензин, газ баллоннары, аэрозольләр ташу – болар барысы да транспортта аеруча сак булуны таләп итә.
Юл-транспорт һәлакәте: бәрелешкәндә ягулык торбалары, электр үткәргечләре зарарланырга мөмкин, бу еш кына ут кабынуга китерә.
Ут төртү: кызганычка каршы, анысы да мөмкин.
Һәр автомобильдә нәрсә булырга тиеш?
Һәр йөртүче өчен мәҗбүри минимум:
Янгын сүндергеч: бу сезнең төп ярдәмчегез.
Тип: автомобиль өчен иң яхшысы-порошок яки углекислоталы янгын сүндергечләр. Порошоклылар универсаль, ләкин үзләреннән соң пычрак калдыралар. Углекислоталылар чистарак, ләкин көчле җил вакытында нәтиҗәлелеге кимрәк һәм файдаланганда саклык таләп итәләр (өшү куркынычы).
Күләм: минималь күләм – 2 литр (җиңел автомобильләр өчен). Никадәр күбрәк булса, шулкадәр яхшырак.
Яраклылык вакыты: яраклылык вакытын һәм басымны (манометр булса) даими тикшерегез.
Урнашуы: янгын сүндергеч җиңел кулланылырга тиеш. Аны багажникка бер өем әйбер астына яшермәгез. Идеаль урын – машина йөртүче яки пассажир утыргычы астында, махсус беркетүдә.
Аптечка: янгын белән турыдан-туры бәйле булмаса да, янганнан соң пешкән яки башка җәрәхәтләр булганда ул бик вакытлы булачак.
Инструментлар җыелмасы: кайчакта янгынга китерергә мөмкин булган вак-төяк җитешсезлекләрне бетерү өчен минималь җыелма булса да кирәк.
Автомобиль янып китсә, нишләргә?
Паникага бирелмәгез! Бу иң мөһиме. Тыныч булыгыз һәм тиз хәрәкәт итегез.
Туктагыз һәм двигательне сүндерегез:
Юл читенә басыгыз, авария сигнализациясен кабызыгыз.
Машинаны сүндерегез. Бу электр системасын электрсыз калдырачак һәм ягулык бирүне туктатачак.
Пассажирларны эвакуацияләгез:
Барысы да автомобильдән чыгып, куркынычсыз арага (ким дигәндә 10-15 метр) китүләренә инаныгыз.
Исегездәме, янгын вакытында шиналар, ягулык багы шартларга мөмкин.
Янгын сүндерүчеләрне чакырыгыз:
101 яки 112 номерына шалтыратыгыз. Вакыйга урынын, автомобиль маркасын һәм нәрсә янганын төгәл хәбәр итегез.
Утны сүндерергә тырышып карагыз (әгәр бу куркынычсыз булса):
Вәзгыятьне бәяләгез: әгәр ут зур түгел икән, әле башланып кына киткән һәм сез үз көчегезгә ышанасыз икән, аны мөстәкыйль рәвештә сүндереп карарга мөмкин. Әгәр дә ялкын автомобильнең зур өлешен чолгап алган икән, капот астыннан куе кара төтен чыга, яки сез утның тиз таралуын күрәсез, тәвәккәлләмәгез – куркынычсыз арага китегез һәм янгын сүндерүчеләрне көтегез. Сезнең тормыш һәм сәламәтлек автомобильдән мөһимрәк.
Янгын сүндергечне кулланыгыз:
Капот астына ут капканда: ялкын көчәя алырлык кислород агымын булдырмас өчен, капотны тулысынча ачмыйча пөхтә итеп ачыгыз. Янгын сүндергеч агымын, янгын учагына эләгергә тырышып, ярыкка юнәлтегез. Әгәр ялкын басылмаса, капотны бераз киңрәк ачарга мөмкин, әмма утның көчәюенә әзер булыгыз.
Салонда янгын чыкканда: янгын сүндергеч агымын турыдан-туры ялкын учагына юнәлтегез.
Төбендә янгын чыкканда: агым дулкынын автомобиль астына юнәлтегез.
Исегездә тотыгыз: янгын сүндергечнең вакыты чикләнгән. Агымны ялкынның өске ягына түгел, ә нигезенә юнәлтеп, аны экономияле файдаланыгыз.
Кул астындагы чараларны кулланыгыз (иң соңгы очракта гына һәм бераз янганда гына): тыгыз тукыма (юрган, куртка), ком, җир, кислород керүне туктатып, кечкенә генә ялкынны бәреп төшерергә ярдәм итә ала.
Беркайчан да янучы ягулыкны яки электр үткәргечләрне сүндерү өчен су кулланмагыз! Бу ут таралуга яки электр тогы белән зарарлануга китерергә мөмкин.
Куркынычсыз арага чигенегез: әгәр утны сүндереп булмаса яки вәзгыять куркыныч булып китсә, автомобильдән кичекмәстән куркынычсыз арага (ким дигәндә 10-15 метр) чигенегез һәм янгын сүндерүчеләр килүен көтегез. Башка машина йөртүчеләрне һәм җәяүлеләрне куркыныч турында кисәтегез.
Профилактика - янгынны булдырмауның иң яхшы ысулы. Аның нәтиҗәләре белән көрәшүгә караганда, янгынны булдырмау күпкә җиңелрәк.
Бу гади кагыйдәләрне үтәгез:
Даими техник хезмәт күрсәтү: планлы техник тикшерүне узыгыз, электрүткәргечнең, ягулык системасының, суыту системасының торышын тикшерегез. Теләсә нинди җитешсезлекләрне кичекмәстән төзәтегез.
Электрүткәргечне тикшерү: яну исенә, чатнауга, чыбыкларның артык җылынуына игътибар итегез. "Жучоклар" һәм сыйфатсыз предохранительләр кулланмагыз.
Ягулык һәм май белән сак булыгыз: агып тормасын. Автомобильгә ягулык салганда бакны тутырмагыз.
Өстәмә җиһазларны дөрес урнаштыру: сигнализацияне, аудиосистемаларны һәм башка җиһазларны квалификацияле белгечләргә генә ышанып тапшырыгыз. Кулдан җыйган җайланма еш кына кыска ялганышларга сәбәп була.
Капот астындагы чисталык булсын: двигательне һәм капот астындагы киңлекне даими рәвештә май, тузан, яфрак һәм җиңел кабынырга мөмкин булган башка чүп-чардан чистартыгыз.
Тәмәке тартканда сак булыгыз: автомобиль салонында тартмагыз, бигрәк тә хәрәкәт иткәндә. Тәмәке тартсагыз, көл савыты кулланыгыз һәм тәмәкенең тулысынча сүнгән булуына инаныгыз.
Җиңел янучан материалларны ташу: әгәр сезгә бензинны канистрада ташырга кирәк икән, канистраның герметик һәм ышанычлы беркетелгән булуына инаныгыз. Зур күләмдә булмасын.
Салонда кояшта калдырмагыз: кабызгычлар, аэрозоль баллоннар, портатив аккумуляторлар бик нык җылытканда шартларга яки кабынырга мөмкин.
Юл-транспорт һәлакәтендә игътибарлылык: теләсә нинди бәрелешләрдән соң, хәтта бик аз бәрелешләрдән соң, автомобильне ягулыкның акмавын яки электрүткәргечнең зарарланмавын тикшерегез.
Исегездә тотыгыз, янгын куркынычсызлыгы-кагыйдәләр җыелмасы гына түгел, ә үзеңә, пассажирларыңа һәм юл хәрәкәтенең башка катнашучыларына карата җаваплы мөнәсәбәтнең бер өлеше. Уяу булыгыз, автомобилегез турында кайгыртыгыз, һәм юл сезнең өчен һәрвакыт куркынычсыз булсын.
73нче ПЧ инженеры Наталия Кузнецова