Сак булыгыз, фишинг: цифрлы куркынычсызлыкның 7 төп кагыйдәсе
Мошенниклар алдау ысулларын даими камилләштерә, һәм һөҗүмнәрнең төп каналы - безнең электрон почта.
Сезнең мәгълүматлар җинаятьчеләр кулына эләкмәсен өчен, киберкуркынычсызлыкның берничә гади, әмма нәтиҗәле кагыйдәләрен истә калдыру да җитә.
Куркынычны ничек танырга һәм үзеңне ничек якларга
Мәгълүматны саклау белгечләре исегезгә төшерә: цифрлы үз-үзеңне саклауның төп күнекмәләре Сезне мәгълүматны югалтудан һәм финанс проблемаларыннан саклый ала. Менә төп киңәшләр:
Күзләрегезгә ышанмагыз. Хәтта хат таныш компания исеменнән яки логотибыннан килсә дә, җибәрүченең факттагы адресын һәрвакыт тикшерегез. Еш кына мошенниклар доменда бер хәрефне алыштырып, реаль контактлар астына яшеренәләр.
Ят кешеләрне игътибарсыз калдырыгыз. Әңгәмәгә кермәгез һәм бигрәк тә сез белмәгән кешеләрдән яки оешмалардан килгән юлламаларны ачмагыз.
Салкын акылыгызны саклагыз. Электрон аферистлар хисләргә басым ясый. Иң куркыныч темалар - ашыгыч үтенечләр, финанс югалтулар, җиңүләр яки аккаунтны блоклау янаулары. Әгәр хат сезне кичекмәстән хәрәкәт итәргә мәҗбүр итәргә тели икән-бу куркыныч.
Төрле сылтама аша күчүләрне онытыгыз. Хатлар аша килгән сылтамалар буенча күчәргә ярамый. Кыска сылтамалар аеруча куркыныч - алар зарарлы сайтның чын адресын яшерә.
Хатларыгыздагы «сюрпризлардан» сакланыгыз. Әгәр дә сезне нәрсәдер уңайсызландыра икән, беркайчан да шикле сылтамаларны ачмагыз. Түбәндәге төр файллар .zip, .js, .exe, шулай ук макросларны (сценарийларны) рөхсәт итүне таләп итүче документлар аеруча куркыныч.
Кеше флешкаларын куймагыз. Билгесез тышкы тупланмалар автомат рәвештә җибәрү функциясе булган зарарлы вирус белән зарарланырга мөмкин.
Пароль — сезнең саклану чарасы. Сайлап алу ысулы белән сайлап алып булмый торган катлаулы комбинацияләрне кулланыгыз. Идеаль пароль -сезнең шәхси мәгълүматларга катнашы булмаган цифрлар һәм символлар белән озын фраза.
Фишингның төп билгеләре
Шикле хәбәр алгач, үзегезгә дүрт сорау бирегез. Әгәр дә сез аларның берсенә генә булса да «әйе» дип җавап бирсәгез, сезнең алда, мөгаен, мошенниклар:
Мин җибәрүче кешене беләмме?
Хатта билгесез сылтамалар бармы?
Хатка шикле файл беркетелгәнме (.zip, .js, .exe)?
Документ карау өчен макрослар кертүне таләп итәме?
Әгәр дә сездә аз гына булса да шик туса — тыелыгыз. Мондый хатны бетерү яки җибәрүче белән элемтәнең башка каналы буенча элемтәгә керү яхшырак, ул сезгә чыннан да язганмы-юкмы икәнен ачыклау өчен. Уяулык-кибер-янауларга каршы төп корал.