Мул уңыш нигезе: орлык сайлау серләре
Яхшы уңышның түтәлдән түгел, бәлки кечкенә тәрәзә төбеннән башлануын Һәр бакчачы төгәл белә.
Томат, борыч һәм кыяр үсентеләре нык һәм сәламәт булсын өчен, вакытны төгәл исәпләүдән алып грунтка дөрес «күчерү»гә кадәр берничә алтын кагыйдәне үтәргә кирәк.
Сайлау стратегиясе: кояш ярата
Орлыклар тутырылган матур пакетлар сатып алганчы, бер генә минутка стратег булыгыз. Сортны сайлаганда, аның үсү җирлеген (ул сезнең климатка туры киләме) һәм өлгерү вакытын (иртә өлгерә торган, уртача тизлектә өлгерә яки соң өлгерә торган) исәпкә алыгыз.
Бу нигә кирәк? Барысы да гади: безнең бурыч - чәчүне чәчәк ату һәм җимешләрне бәйләү фазасы кояшлы көннәрнең иң озынына туры килерлек итеп исәпләү. Безнең төбәктә “кояшлы сәгатьләр" чоры июньнең икенче декадасына туры килә. Бу чорда фотосинтез бик актив бара һәм үсемлекнең бөтен көче киләчәк уңышны формалаштыруга юнәлтелә. Шуңа күрә соң өлгергән сортларны без иртәрәк чәчәбез.
Орлыклар әзерләү: “һөнәри яраклылыкны" тикшерү
Чәчү һәм беренче шытымнар арасында бер-ике көннән алып бер атнага кадәр үтәргә мөмкин. «Буш» орлыкларны көтеп ятмәс өчен, түбәндәге ысулдан файдаланыгыз:
1. Тозлы эремә ясагыз: бер стакан җылы суда (200-250 мл) 1/2 сәгать тоз эретегез.
2. Тест: орлыкларны суга 10-15 минутка салып, вакыт-вакыт болгатып торыгыз.
3. Нәтиҗә: калкып чыкканнарын яраксызга чыгарабыз. Төпкә утырганнарны юабыз һәм утыртырга әзерлибез.
Киңәш: әгәр сез үзегез ясаган орлыкларны кулланасыз икән, аларны 1%лы марганцовка эремәсендә (бер стакан суга бер пар кристаллик) зарарсызландырыгыз.
Уңышның нигезе: туфрак һәм яктылык
Үсентеләр өчен күбесенчә черемә яки торф кулланалар. Ләкин исегездә тотыгыз: торф еш кына әче була, шуңа күрә аңа акбур яки известьташ өстәргә кирәк. Туфракны да, савытларны да (хәтта яңаларын да) дезинфекцияләргә онытмагыз!) марганцовка эремәсе белән (10 л суга 3 г).
Чәчү һәм карауның мөһим кагыйдәләре:
• Тирәнлеге: 1,5 см дан артмый.
• Җылылык: шыту өчен +25 оСтан да ким булмаска тиеш.
Яктылык төшүе: бу бик мөһим! Әгәр кояш аз булса, фитолампалар кулланыгыз (тәүлегенә 12-14 сәгать), югыйсә сабаклар сузылыр һәм зәгыйфьләнер.
• Су сибү: өске катлам кипкән саен җылы су сибәргә. Тамырлары юылмасын өчен, савытның стеналарына су сибегез.
Үсентеләрнең тышкы кыяфәтен игътибар белән күзәтегез. Нәрсә җитмәгәнен ул үзе әйтер:
• Куе яшел яфраклар һәм шәмәхә сабак - идеаль халәт, өстәмә тукландыру кирәкми.
Аскы яфраклары саргая һәм коела - азот кирәк.
Азот артык булган барлык яфраклар да саргая.
Яфраклары шәмәхә төскә керсә - фосфор җитми.
Әгәр үсентеләргә контейнерда урын тыгыз булса (2-3 фазада чын яфрак), пикировка үткәрергә вакыт. Процедура алдыннан җирне мул итеп сугарыгыз. Күчереп утыртканда төп тамырның очын пөхтә итеп чеметегез-бу аны тармакланырга мәҗбүр итәчәк.
Түтәлгә утыртырга ике атна кала чыныктыра башлагыз: бинада температураны әкренләп +15 ОС ка кадәр төшерегез, ә «күчереп утыртырга» 5-7 көн кала үсемлекләрне ачык һавага чыгара башлагыз.
Ачык грунтка утыртуны кырау куркынычы булмаганда башкарыгыз.
• Үсентеләр хәлсезләнмәсен, тизрәк терелсен өчен — микроашламалар (мәсәлән, ГУМАТ +7) яки биопрепаратлар (Азолен) кулланыгыз-алар күчереп утыртканда стрессны бетерергә ярдәм итәчәк.
• Түтәл әзерләү-туфрак көпшәк һәм компост яки черемә белән ашламаланырга тиеш.
Кайгырту - утыртканнан соң үсемлекләргә мул итеп су сибегез һәм аларны кояш нурларыннан берничә көнгә күләгәләгез.
Үсентеләр үстерү-ул сабырлык таләп итә торган иҗат. Ләкин ботактан өзеп алынган яшелчәләрнең тәме сезнең хезмәтегез нәтиҗәсе. 2026 елда сезгә ныклы шытымнар һәм мул уңыш телибез!
Гүзәл Хөсәенова, «Россельхозцентр» ФДБУнең Татарстан Республикасы филиалы җитәкчесе урынбасары.