Үрнәк авылында яшәүче балачагын сугыш урлаган Әминә Салихова Җиңүнең 80 еллыгы көннәрендә истәлекләре белән уртаклашты
«Гармония» халыкка комплекслы социаль ярдәм күрсәтү үзәгендә «Гаилә» илкүләм проекты кысаларында сугыш чоры балалары һәм тыл хезмәтчәннәре өчен «Ретротерапия» тернәкләндерү программасы үткәрә.
Үрнәктә яшәүче 85 яшьлек Әминә Салихова да читтә калмады.
Сугыш һәм аннан соңгы еллар аңа туганнарының һәм якыннарының күз яшьләре белән кереп калган. Бүген, дистәләгән еллар узгач та, ул чорны тыныч кына исенә төшерә алмый ул.
- Мин тумышым белән Киекледән. Әти сугышка киткәндә миңа - 2, абыйга – 4 яшь иде. Энем 1942 елда туды, - дип сүз башлады ул. – Өйдә тагын әби - әтинең әнисе дә бар. Әни иртәнге 3тә торып эшкә китә. Без көне буе әби белән. Ә ул тәрәзәдән күзен дә алмый - әтине көтә. Үзе бертуктамый елый, сагышлы җыр көйли. Аннары сагыш белән: «Кызым, әтиең бүген дә кайтмады», - дип уфтана. Без әбине ашыйсы килә дип аптыратабыз, ул: «Менә әтиегез кайтса, ач булмассыз, ипи ашарсыз», - дип юата иде. Әтинең соңгы хаты Ленинград яныннан килгән. Гарәп шрифты белән язылганга, аны әнидән кат-кат укыта идек. Әти машиналар белән камалыштагы шәһәргә азык-төлек илтергә әмер көтәбез, дип язган. Шуннан соң һәлак булуы турында кайгы кәгазе генә алдык. Авылыбызда бер абый әти белән бергә хезмәт иткән булган. Ул, сугыштан кайтканнан соң, энемне күрсә, аны кочып алып, елый иде. Бу абыйны, әти белән күпмедер сугышканнан соң, башка полкка күчергәннәр. Ә әти утырган машина, колонна белән боз өстеннән чыкканда бомба төшеп, су астына киткән...
Әминә Фәссах кызының балачак хатирәләре өзек-өзек. Иң исендә калганы – ачлыкның үзәкләренә үтүе.
- Гел ашыйсы килә иде. Кырга барабыз, коелган борчакларны чүпли-чүпли тамак туйдырабыз, әле борчак бит коелмый да, - дип дәвам итте сугыш чоры баласы. - Баштарак кырда игеннәр дә юк, атлар һәм үгезләр буразна сызып барган җирләреннән егылып үләләр иде. 8нче сыйныфка мин Кизләү мәктәбенә укырга йөри башладым. Ул авылда әтинең апасы – зур апа яши иде. Дәресләргә барыр алдыннан аларга кереп ашап чыгам, ул әле кесәмә ипи дә тыгып җибәрә. Менә шундый юклык белән яшәдек, мәктәпкә йөрергә аяк киемем дә булмады.
Әминә ханым хезмәт тәмен бик иртә татый. Сыер савучы булып эшләүче әнисе иртән-иртүк эшкә киткәндә, кызын уятып калдыра торган була – ул чорда авылда көтүне иртә куганнар. Һич кенә дә соңга калырга ярамый, чөнки өйдә терлекләргә ашатыргаазык юк. Ә өлкән сыйныфларда колхоз яшелчәләренә су сибү буенча иң күп хезмәт көннәрен эшләүче буларак фотосурәте мактау тактасында эленеп торган.
- Хезмәт көннәре өчен түләмиләр, көзен ике капчык икмәк бирәләр. Әнигә нинди дә булса ярдәм иде, - дип искә ала Әминә Салихова.
- 1959 елдан, кияүгә чыккач, тормышы Үрнәк авылы белән бәйләнә аның, гаиләдә өч бала туа. Бүген нәсел дәвамчылары шактый инде, кайсы кая таралышкан. Ял көннәрендә аның йорты якыннарының шат тавышларына күмелә. Эш көннәрендә исә социаль хезмәткәр Рәхимә Бобакулова – янында, тернәкләндерү чараларын да ул үткәрә. Шуларның берсе - «Гаилә» илкүләм проекты кысаларында «Ретротерапия» программасы.
– Мин биш өлкән кешегә социаль хезмәт күрсәтәм, шуларның дүртесе – сугыш чоры балалары. Аларның балачагы авыр сугыш елларына туры килгән, без аларга гомер көзләре матур булсын өчен бөтен күңел җылыбызны бүләк итәргә тырышабыз, – диде Рәхимә Таджибай кызы.