Психик сәламәтлек турыдан-туры гомуми сәламәтлек өчен аерылгысыз шарт буларак та мөһим.
Психик сәламәтлек (менталь сәламәтлек) — Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы билгеләмәсе буенча, бу иминлек хәле, анда кеше үз потенциалын тормышка ашыра ала, гадәти тормыш стрессларын җиңә ала, продуктив һәм нәтиҗәле эшли, шулай ук үз җәмгыяте тормышына өлеш кертә ала.
Көчле психик күрсәткечләр психик сәламәтлекнең төп күрсәткечләренең берсе һәм гомумән организмның уңай функциональ торышының мөһим күрсәткече.
Хәзерге тормыш темпында кешеләргә үз тормышларында стресс, невроз һәм депрессия кебек психик сәламәтлегебезгә йогынты ясаучы факторлар белән эш итәргә туры килә.
Стресс булганда күп күләмдә гормоннар эшләп чыгарыла. Мондый гормональ үзгәреш организмның барлык системаларының активлашуына, йөрәк тибешенең артуына, кан басымының һәм тән температурасының, мускулларга канның артуына китерә. Кеше үз көчләрен мобилизацияләүгә шундый сәләт белән, мең еллар дәвамында исән калу өчен көрәшә. Тормышның төрле этапларына стресслы хәлләрнең төрле үзенчәлекләре хас – якыннарын югалту, эш күплеге, эштәге низаклар, уку, өйдән китү, карьера проблемалары, пенсиягә чыгу һ. б. Әгәр дә тән резервлары үзгәртелгән шартларга җайлашырга рөхсәт итмәсә, «ару фазасы» барлыкка килә, ул йөрәк-кан тамырлары авырулары өчен уңдырышлы җир булырга мөмкин. Беренче чиратта артериаль гипертония, ул йөрәк мускулларына да, башка махсус органнарга да зыян китерергә мөмкин, алар арасында баш мие дә булырга мөмкин. Ахырда, психоэмоциональ стресска каршы тора алмау инсультка һәм миокард инфарктына китерергә
Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы депрессияне төшенкелек, кызыксыну югалу, ләззәт тапмау, гаеп эзләү яки үз-үзеңне түбән бәяләү, йокы бозылу, аппетит югалу, ару һәм начар концентрация белән тасвирланучы киң таралган авыру дип билгели. Барыннан да бигрәк, депрессия вакытында баш миенең көйләү системаларының, шул исәптән кан әйләнешен контрольдә тотучыларның функциясе бозылуын күрсәтергә кирәк.
Психологик стресс халык арасында, аеруча COVID-19 чорында киң таралган күренешкә әйләнде. Күпчелек кеше вирусның сәламәтлегенә һәм физик изоляция нәтиҗәләренә турыдан-туры йогынтысы аркасында стресс кичерә. Күпләр инфекция, үлем һәм гаилә әгъзаларын югалтудан курка.
Онытмагыз, көчле психик сәламәтлек – тулы һәм бәхетле тормыш ачкычы!