“Ашыгыч ярдђм” ничек эшли?

Нурлат њзђк хастаханђсенећ кабул итњ бњлмђсендђ ќитди њзгђрешлђр 2012нче елда капиталь ремонттан соћ кертелде: хђзер ул ашыгыч медицина ярдђме пункты булган кабул итњ-диагностика бњлеге.
...Ашыгыч ярдђм. Аныћ “ашыгыч” дип аталуы юкка тњгелдер, чљнки “03” номерын ќыйгач, халык могќизага љметлђнђ. Џђм ул табиблар џђм фельдшерларныћ џљнђрмђнлегеннђн генђ дђ тормый. Ашыгыч, димђк, тиз, ђ техникаћ кљч-хђл белђн хђрђкђтлђнђ торган булса, ашыгып кына тизрђк барып ќитеп булмаячак. 
- Узган елда “ашыгыч ярдђм” службасындагы машиналарныћ књбесенећ эксплуатация срогы чыгу белђн бђйле рђвештђ катлаулы хђл килеп туды. Без республиканыћ сђламђтлек саклау министрлыгына, район ќитђкчелегенђ “ашыгыч ярдђм” службасы паркын яћартуда ярдђм  итњлђрен  сорап мљрђќђгать иттек, - ди хастаханђнећ баш табиб урынбасары Мансур Галимов. – Ђ декабрьдђ Сђламђтлек саклау министрлыгы республика бюджетыннан районга 3 яћа “УАЗ” машинасы бњлеп бирде. Гомумђн, узган ел бу яктан ућышлы булды - “РИТЭК” линиясе буенча социаль- мђдђни проектлар конкурсында ике автомашинага грант оттык. Мансур Вазыйхович ђйтњенчђ, хђзерге вакытта документлар рђсмилђштерелђ, аларныћ кайтуын кљтђлђр икђн. “Ашыгыч ярдђм” службасына ќирле бюджет хисабына бер машинаны район башлыгы Наил Шарапов та бњлеп бирергђ вђгъдђ иткђн. Хђзерге вакытта 7 машина телђсђ кайсы вакытта юлга чыгып китђргђ ђзер булып тора. Џђм яћа техника барлыкка килгђч, хезмђт књрсђтњнећ сыйфаты да књпкђ арткан. Бу ић беренче чиратта юлга вакытныћ азрак сарыф ителњенђ бђйле.  “03”не кайчагында ќићелчђ генђ авырып торганда яки баш авырткан љчен генђ дђ чакыручылар була. Моћа исђ ќитди авыруга сарыф ителергђ тиешле кадерле вакытлар ђрђм була. Ђ медикларныћ мљмкинлеклђре чиксез тњгел. 12шђр сђгатьле џђр сменада 3 машинада 3 бригада кизњ тора. Чакыруга хезмђт књрсђтњ вакыты да билгелђнгђн: шђџђр буенча - 15 минутка кадђр, ерак урамнарга - 30га чаклы, ђ авылларга - 50 минутка кадђр, соћгысы, ђлбђттђ инде, торак пунктныћ урнашкан урынына бђйле. Эш сменасында уртача 65–70 чакыруга хезмђт књрсђтђлђр. Бу гадђти кљндђ шулай. Мисал љчен, 1 гыйнварда диспетчерлык пультына 100гђ якын чакыру кергђн, 2се кљнне - 81, аннан чакырулар азая барган. Бђйрђм кљннђрендђ яки “ашыгыч ярдђм” машинасын баш миендђ кан ђйлђнешенећ бозылуы белђн кергђн пациентны Чистайдагы беренчел кан тамырлары њзђгенђ ќибђрергђ туры килгђндђ, љстђмђ бригада хезмђте службасын кљчђйтергђ туры килђ. Џђм барлык бригадаларныћ да  диспетчерлык бњлмђсендђ бергђ ќыелулары сирђк књренеш була. Менђ, “ашыгыч ярдђм” службасыныћ тормышы белђн танышырга барган кљнне дђ биредђ ике бригада фельдшерларын очраттык. Љлкђн фельдшер Наталия Ђбделманова ќитђклђгђн љченче бригада чакыруга чыккан иде.  
Диспетчерлык бњлмђсенећ реконструкциядђн соћгы яћа бњлмђсендђ иске бинадагы сыман иркен тњгел, аныћ каравы, фельдшерлар џђм шоферлар љчен аерым ял итњ бњлмђлђре бар. Читтђн керњченећ књзенђ ташланган беренче нђрсђ - компьютер мониторы. Бу заманча техниканыћ функциялђре турында диспетчер Елена Ануфриева сљйлђде:
- Безгђ ГЛОНАСС компьютер программасы урнаштырдылар, ул ашыгыч медицина ярдђме транспортын файдалануныћ нђтиќђлелеген арттыруга юнђлтелгђн. Хђзер шуны љйрђнђбез, - ди ул. Система тулысынча кертелгђннђн соћ, диспетчер автомобильнећ кайда булуы, аныћ тизлеге џђм хђрђкђт маршруты турында мђгълњмат ала алачак. Гадђттђн тыш хђллђр килеп чыкканда картадан карап, кайсы машинаныћ џђлакђт урынына якынак булуын билгелђп,  шунда юнђлтеп булачак. Бу система чакыруларны бердђм “112” номеры буенча кабул итњне тђэмин итђ. Чакыруга хезмђт књрсђтњнећ тизлегенђ нђрсђ йогынты ясый ала соћ, дип кызыксынабыз фельдшер Лариса Ухвановадан.
- Чакырганда тљгђл адресны књрсђтњ зарур. Ђйтелгђн адрес буенча чыгасыћ, ђ йортларда нумерация юк, эзлђп йљрергђ туры килђ. Яисђ књпфатирлы йорт янына килеп туктагач, домофонныћ эшлђмђве ачыклана, - дип сљйли ул, ђледђн-ђле фельдшер сумкасын караштырып: џђрчак ђзер булып тору кирђк. Хђер, сумкасы ќићеллђрдђн тњгел: смена башланганда ул якынча 7 кг. була. Бз сљйлђшкђн вакытта Л.Ухванованыћ бригадасы 8 сђгать эшлђргђ љлгергђн иде инде, без махсус сумканы тагын бер кат њлчђп карарга булдык, џђм аныћ бер килограммга “ябыгуын” књрдек. Анда нилђр бар соћ?
- Даруханђдђ булган бар нђрсђ: беренчел ярдђм књрсђтњ љчен кирђк булган препаратлар, -дип сњзгђ кушылды ђле генђ чакырудан кайтып кергђн Н.Ђбделманова. Ул биредђ ић тђќрибђле хезмђткђр, “ашыгыч ярдђм”дђ инде 33 ел. Элеккеге џђм хђзерге шартларны бик телђп чагыштыра ул:
- Авылларга чыгудан курыккан вакытлар бар иде: машина берђр ќирдђ ватыла калса, икенчесен чакырырга туры килђ, бу вакытта шђџђрдђ бер машина да калмый. Мин “Ашыгыч ярдђм”гђ эшкђ килгђн вакытта бљтен районга нибары бер машина хезмђт књрсђтђ, элемтђ бљтенлђй дђ юк иде бит. Шућа да кичтђн кергђн чакыруларга иртђ белђн генђ киткђн чаклар да була иде, -  дип исенђ тљшерђ ул. Хђзер ђнђ сђламђтлек саклау системасындагы џђр њзгђрешне аерым билгелђп њтђ: яћа техникага килгђндђ - “УАЗ”иклар ќылы, аннан пациентларны йљртњ љчен ућайлылар да, аларда носилка-каталкалар бар,  урнашу урыны да бик ќайлы - интенсив терапия палатасы янђшђдђ генђ. Бу эштђ вак-тљяклђр була алмый, кабул итњ-диагностика бњлеге бинасына килњ юлыныћ ќайлы булуы, ике якка ачыла торган ишеклђр - барысы да мљџим. “Ашыгыч ярдђм” урынга тиз чыгып китђ алсын, авыруны китереп ќиткерсен џђм вакытында ярдђм књрсђтђ алсыннар љчен “ашыгыч” дип атала да бит инде.